Zapomniana passphrase: czy można odzyskać ukryty portfel?

Zapomniana passphrase do portfela kryptowalutowego nie może zostać wyprowadzona na podstawie samej frazy odzyskiwania. Każda możliwa passphrase jest kryptograficznie poprawna, więc wpisanie niewłaściwej nie kończy się komunikatem o błędzie, lecz utworzeniem innego portfela — dlatego poprawna fraza odzyskiwania może otworzyć portfel z zerowym saldem. Odzyskiwanie polega na testowaniu możliwych passphrase względem znanego adresu portfela, w którym znajdują się środki: za pomocą oprogramowania open source, takiego jak BTCRecover, uruchamianego offline, albo przy wsparciu specjalistów od odzyskiwania dostępu do portfeli. To, czy ukryty portfel da się odzyskać, zależy przede wszystkim od tego, ile jeszcze są Państwo w stanie powiedzieć o passphrase. Zapamiętany wzorzec z kilkoma nieznanymi znakami często oznacza niewielkie wyszukiwanie. Passphrase, z której nic nie zostało w pamięci, zasadniczo nie da się znaleźć żadnym narzędziem ani za pomocą żadnej usługi, a kolejne sekcje pokazują, gdzie przebiega ta granica.

Portfel nigdy nie powie, że passphrase jest nieprawidłowa

Każda passphrase jest poprawna. Wielu właścicieli portfeli nie zdaje sobie z tego sprawy, a właśnie to wyjaśnia objaw, z powodu którego ludzie zaczynają szukać pomocy.

Passphrase — opcjonalny dodatkowy sekret, który dodaje się do frazy odzyskiwania — nie podlega żadnej weryfikacji. Podczas derywacji wpisana wartość nie jest porównywana z żadną pierwotną passphrase. Mechanizm przyjmuje wszystko, co zostanie wpisane, łączy to ze słowami frazy odzyskiwania i tworzy portfel. Inna passphrase daje inny portfel, utworzony z tej samej frazy. Standard BIP-39 opisuje to bezpośrednio: każda passphrase generuje poprawny seed, ale tylko właściwa daje dostęp do zamierzonego portfela.

Nie ma więc komunikatu o błędzie. Nie pojawia się informacja o „nieprawidłowej passphrase”, nie ma licznika prób, nic. Dokumentacja BTCRecover stwierdza to jasno: typowym objawem błędu w passphrase jest zestaw całkowicie pustych kont, bez salda i bez historii transakcji. Przewodnik Trezora o passphrase ostrzega przed tym samym: błędnie wpisana passphrase otwiera inny portfel, zwykle pusty.

To właśnie ta cisza sprawia, że ludzie dochodzą do wniosku, iż ich fraza odzyskiwania jest uszkodzona, i zaczynają ją przepisywać. Fraza odzyskiwania może być poprawna; inna passphrase to jedno z możliwych wyjaśnień.

Różnica między portfelem podstawowym a ukrytym

Jeśli używali Państwo passphrase, portfel podstawowy i ukryty są odrębnymi portfelami. Portfel podstawowy nie jest tym, którego chroni passphrase.

Ten drugi portfel ma swoją nazwę: ukryty portfel, z własnym saldem i własną historią transakcji. Same słowa frazy odzyskiwania nadal otwierają portfel — portfel podstawowy — który działa normalnie. Może być pusty albo mieć własne saldo.

Nazwa odzwierciedla cel projektowy. Każdy, kto wykorzysta Państwa 24 słowa do przywrócenia portfela, zobaczy portfel podstawowy i nie znajdzie żadnego śladu, że istnieje jeszcze inny. Na tym właśnie polega istota tej funkcji i właśnie dlatego mechanizm ten staje się pułapką dla samych właścicieli: nic na ekranie nie zdradza, że jest jeszcze drugi portfel.

Z jednej frazy odzyskiwania może powstać tyle ukrytych portfeli, ile mają Państwo passphrase. Niektórzy celowo tworzą dwa lub trzy, każdy do innego celu.

Istnieje bezpłatny sposób sprawdzenia, z którego można skorzystać od razu i który nie wymaga ujawniania żadnych sekretów. W eksploratorze bloków dla właściwej sieci proszę wyszukać adres, o którym wiadomo, że wcześniej były na nim środki; eksplorator potrzebuje wyłącznie adresu publicznego, nigdy frazy odzyskiwania. Jeśli saldo nadal jest pod tym adresem, monety nigdy się nie przemieściły i nikt ich nie zabrał, a otwarte pozostaje tylko pytanie, do którego portfela należy ten adres. Sam pusty portfel podstawowy nie dowodzi, że użyto passphrase, ani nie wyklucza kradzieży: mogą Państwo przeglądać inne konto, inny typ adresu lub inną ścieżkę derywacji. Przed wyciągnięciem wniosków proszę porównać pierwotny adres.

Od tego miejsca wszystko zależy od marki. Ledger może powiązać passphrase z drugim PIN-em albo używać jej jako tymczasowej passphrase, którą wpisuje się ponownie po każdym wyłączeniu urządzenia; omawia to przewodnik o passphrase w Ledgerze. Trezor prosi o nią w osobnym oknie, na urządzeniu albo w Trezor Suite; krok po kroku opisuje to przewodnik o passphrase w Trezorze.

Zamiast zgadywania — spisanie tego, co pozostało w pamięci

Zanim sprawdzą Państwo pierwszą możliwą passphrase, proszę przelać na papier wszystko, co zostało w pamięci.

Wpisywanie kolejnych prób passphrase na urządzeniu kosztuje jedynie czas: każda błędna passphrase otwiera po prostu kolejny pusty portfel. Prawdziwe ryzyko czai się jeden ekran dalej. Jeśli zamiast tego zaczną Państwo zgadywać PIN, Ledger po trzech błędnych próbach sam się wyczyści, a wyczyszczenie urządzenia przy niezweryfikowanej kopii zapasowej frazy odzyskiwania zamienia problem z passphrase w całkowitą utratę środków. Najpierw zapisać, potem testować.

Proszę zapisać każdy fragment, który da się przywołać: jaka mniej więcej była długość passphrase. Czy było to jedno słowo, czy kilka. Czy zawierała wielkie litery, cyfry, spacje lub znaki interpunkcyjne. Jaki układ klawiatury był wtedy używany. Gdzie mogła zostać zapisana i czym zajmowali się Państwo w tygodniu, w którym ją ustawiono. Właśnie fragmenty, które same w sobie wydają się bezużyteczne, zmieniają niemożliwe poszukiwania w niewielkie.

Przez cały ten czas obowiązuje jedna zasada: nie należy wpisywać frazy odzyskiwania ani passphrase na żadnej stronie internetowej. Nie wymaga tego żadne wiarygodne narzędzie, żadna usługa ani żaden „weryfikator portfela”, a strony, które o to proszą, po prostu zbierają te dane.

Dwie rzeczy, bez których odzyskiwanie nie może się zacząć

Kompletna fraza odzyskiwania oraz sposób na rozpoznanie pierwotnego portfela, gdy wygeneruje go któraś z testowanych passphrase.

Powód jest czysto techniczny. Testowanie możliwej passphrase oznacza wyprowadzenie z niej portfela i sprawdzenie, czy to Państwa portfel. Do takiego sprawdzenia oprogramowanie potrzebuje punktu odniesienia: rozszerzonego klucza publicznego (xpub) konta albo adresu odbiorczego wygenerowanego przez portfel, a do tego przybliżonej wiedzy o tym, ile adresów utworzono wcześniej. Bez takiego odniesienia nie da się rozpoznać właściwej odpowiedzi, nawet gdy już się pojawi.

Takie dane często udaje się znaleźć w starych potwierdzeniach wypłat z giełd, w pokwitowaniach przesłanych e-mailem, w zakładce z eksploratorem bloków albo na tej samej kartce co fraza odzyskiwania. Proszę ich poszukać, zanim uznają Państwo, że ich nie ma.

Brak samodzielnie zapisanego adresu nie wyklucza automatycznie oceny sprawy. BTCRecover może też sprawdzać kolejne passphrase względem bazy adresów zbudowanej z blockchainu obsługiwanej kryptowaluty. Nadal trzeba jednak ustalić sieć, ścieżki derywacji i zakres adresów, a dopasowanie wymaga weryfikacji na podstawie historii Państwa portfela.

To, co pozostało w pamięci, decyduje o tym, co jest możliwe

Gdy passphrase jest pamiętana, ale nie jej dokładna forma

To najlepsza sytuacja wyjściowa. Wiedzą Państwo, że było to imię psa i rok, ale nie ma pewności, czy D było wielką literą ani gdzie stały cyfry.

To atak maskowy: wzorzec jest ustalony, a testowane są tylko nieznane pozycje. Czterocyfrowa końcówka to 10 000 kandydatów. Jeśli dodać niepewność, które z ośmiu liter są wielkie, wychodzi około 2,5 miliona. Oba warianty są na tyle małe, że da się je w całości przeszukać na zwykłym sprzęcie.

Gdy pamiętana jest struktura, ale nie treść

Nadal jest to wykonalne, a skala zadania zależy wyłącznie od tego, ile struktury uda się Państwu ustalić. Jeśli po znanym słowie występują dokładnie dwie nieznane cyfry, a wszystkie pozostałe znaki są ustalone, istnieje 100 możliwych zakończeń.

Dwa nieznane słowa w passphrase nie oznaczają automatycznie wyszukiwania wśród 2048 × 2048 możliwości. Lista słów BIP-39 dotyczy fraz odzyskiwania, a nie opcjonalnej passphrase. Takie obliczenie ma sens tylko wtedy, gdy wiadomo, że oba słowa passphrase pochodzą właśnie z tej listy. W przeciwnym razie możliwe słowa, wielkość liter i separatory muszą wynikać z tego, co rzeczywiście zostało w pamięci; o wykonalności decyduje skala wyszukiwania, która z tego powstaje.

Każde ograniczenie, które da się wskazać, zmniejsza zakres o rzędy wielkości. Każde ograniczenie przyjęte tylko po to, by poczuć się lepiej, marnuje cały przebieg.

Gdy w pamięci zostało tylko to, że była krótka

Wtedy pozostaje metoda brute force obejmująca wszystkie drukowalne znaki, a liczby bardzo szybko rosną. Istnieje 95 drukowalnych znaków ASCII. Pięć nieznanych znaków to około 7,7 miliarda możliwości, sześć — około 735 miliardów.

Do tego dochodzi kwestia wydajności. BIP-39 przekształca frazę odzyskiwania i passphrase w seed za pomocą PBKDF2-HMAC-SHA512 z 2048 iteracjami. To tzw. key stretching, który celowo sprawia, że każda próba jest kosztowna obliczeniowo (chodzi o liczbę iteracji, niezwiązaną z listą 2048 słów). BTCRecover obsługuje przyspieszenie GPU przy wyszukiwaniu zarówno passphrase BIP-39, jak i słów frazy odzyskiwania, ale osiągane tempo jest skromne: tabela porównawcza w dokumentacji podaje około 2300 passphrase na sekundę na procesorze Intel i7-8750 i około 10 400 na sekundę na karcie graficznej NVIDIA 1660 Ti. Przy takim tempie GPU pięć nieznanych znaków zajmuje ponad tydzień, a sześć — ponad dwa lata. Szybsze karty graficzne lub kilka kart naraz skracają ten czas, natomiast każdy kolejny nieznany znak mnoży go przez 95. Rzeczywista szybkość zależy też od ścieżek derywacji i liczby sprawdzanych adresów, dlatego przed oszacowaniem czasu trwania należy zmierzyć skonfigurowane wyszukiwanie; nie ma uniwersalnej granicy liczby znaków.

Jak faktycznie przebiega wyszukiwanie – krok po kroku

To praca w wierszu poleceń i trwa długo. Jeśli terminal nie jest Państwu bliski, proszę przeczytać ten opis po to, by zrozumieć, co zrobi usługa odzyskiwania, a nie po to, by robić to samodzielnie, ponieważ źle skonfigurowany przebieg może pochłonąć tydzień i niczego nie dowieść.

• Najpierw proszę przejść w tryb offline. BTCRecover należy pobierać wyłącznie z oficjalnej dokumentacji pod adresem btcrecover.readthedocs.io, a następnie odłączyć komputer od sieci, zanim wpiszą na nim Państwo frazę odzyskiwania. Istnieją podrobione wersje narzędzi do odzyskiwania, stworzone specjalnie po to, by przechwytywać frazy odzyskiwania.
• Proszę zebrać trzy dane wejściowe: pełną frazę odzyskiwania, adres referencyjny lub xpub oraz typ adresu używany przez portfel — legacy, P2SH, natywny SegWit lub Taproot. Ten trzeci element łatwo przeoczyć, a niezgodność jest fatalna w skutkach: wyszukiwanie, które generuje wyłącznie adresy legacy, nigdy nie trafi w portfel, który używał natywnego SegWit, nawet jeśli właściwa passphrase znajduje się na liście. BTCRecover domyślnie sprawdza pierwsze konto każdego popularnego typu adresu Bitcoin, więc ryzyko pojawia się wtedy, gdy dla oszczędności czasu zawęża się te ścieżki, albo gdy portfel korzystał z drugiego konta lub innej kryptowaluty.
• Proszę zapisać to, co pozostało w pamięci, w formie wzorca. Narzędzie przyjmuje opis przestrzeni poszukiwań: stałe elementy, co do których mają Państwo pewność, nieznane pozycje oraz zestawy znaków dla tych pozycji. To tutaj wcześniejsze ograniczenia przekładają się na faktyczną wielkość przebiegu. Lepiej zawęzić, niż liczyć na szczęście.
• Proszę ustawić limit generowania adresów. Oprogramowanie sprawdza kilka pierwszych adresów wyprowadzonych z każdej testowanej passphrase. Jeśli przed utworzeniem adresu porównawczego portfel był intensywnie używany, limit trzeba zwiększyć; w przeciwnym razie właściwa passphrase może przejść niezauważona.
• Przed właściwym przebiegiem proszę zweryfikować konfigurację. Te same ustawienia należy uruchomić na portfelu, którego passphrase jest znana, albo na portfelu podstawowym z pustą passphrase, i upewnić się, że odnajduje oczekiwany adres. Przebieg może nic nie znaleźć nie dlatego, że passphrase nie było w przestrzeni poszukiwań, lecz dlatego, że konfiguracja i tak niczego by nie znalazła. Dziesięć minut na tym etapie oszczędza całe dni.
• Proszę zaczynać wąsko i poszerzać zakres etapami. Najpierw należy uruchomić najściślejszą wersję wzorca. Niepewność warto dodawać po jednym wymiarze naraz: wielkość liter, potem cyfry, potem długość. Każde rozszerzenie mnoży czas działania, dlatego tanie możliwości trzeba wyeliminować, zanim zacznie się sprawdzać kosztowne.
• Gdy pojawi się dopasowanie, proszę wykonać sweep zamiast importu. Wszystko należy przenieść do świeżo wygenerowanego portfela, zamiast dalej używać kluczy, które znalazły się już w postaci jawnego tekstu na komputerze roboczym.

Jeśli dobrze skonfigurowany przebieg w ramach rzetelnie określonych ograniczeń nic nie znajdzie, błędne były ograniczenia, a nie metoda. Proszę wrócić do kroku ze wzorcem i zakwestionować to, co uchodziło za pewne. Wielkość liter i przypadkowe spacje to dwa ograniczenia, które warto poluzować w pierwszej kolejności, ponieważ każde z nich całkowicie zmienia wyprowadzony portfel, choć w chwili wpisywania wydaje się bez znaczenia.

Gdy nie ma żadnej drogi do odzyskania

Brak długości, brak struktury, brak znaków, brak kontekstu. Jeśli z passphrase nie zostało w pamięci zupełnie nic, wyszukiwanie nie ma się na czym oprzeć.

Passphrase może być czymkolwiek, od jednego znaku po długie zdanie: Trezor przyjmuje do 50 znaków, a Ledger do 100, w dowolnym połączeniu liter, cyfr i symboli. Bez ograniczeń wyszukiwanie praktycznie nie ma końca. Sprawdzenie najkrótszych długości obejmuje tylko maleńki fragment tej przestrzeni, a reszty nie zawęzi żadne narzędzie ani żadna usługa.

To samo dotyczy sytuacji, w której zaginęła sama fraza odzyskiwania. Passphrase jest bezużyteczna bez frazy odzyskiwania, z którą jest powiązana, a całkowicie utraconej frazy odzyskiwania bez innych danych portfela nie odzyska nikt.

Wolimy powiedzieć to od razu, niż przyjąć sprawę, w której nie ma żadnej drogi. Kto twierdzi inaczej, zwłaszcza jeśli żąda zapłaty, zanim oceni, co Państwo mają, opisuje coś, czego nie da się zrobić. Rzetelne firmy oceniają dostępny materiał przed rozpoczęciem pracy, nie pobierają opłat z góry i nie obiecują wyników.

Passphrase, hasło i PIN: trzy różne zabezpieczenia

Te trzy słowa łatwo pomylić, a różnica między nimi decyduje o Państwa szansach.

PIN odblokowuje fizyczne urządzenie. Po jego zapomnieniu należy zresetować urządzenie, przywrócić je za pomocą frazy odzyskiwania i wybrać nowy PIN. Konta wracają, ponieważ nigdy nie były zapisane na urządzeniu.

Hasło odblokowuje aplikację portfela lub zaszyfrowany plik portfela na komputerze. Hasło do aplikacji zastępuje się, przywracając portfel z frazy odzyskiwania; zaszyfrowane pliki, takie jak wallet.dat, to inny problem rekonstrukcyjny, omówiony w przewodniku o haśle do Bitcoin Core.

Passphrase niczego nie odblokowuje. Wyprowadza się z niej inny portfel. Reset jej nie odtworzy, a sama fraza odzyskiwania nie pozwoli jej uzyskać. Warto zachować każdy dostęp, który nadal działa, na przykład wcześniej skonfigurowany drugi PIN w Ledgerze; nie ujawnia on jednak passphrase, której można by użyć na urządzeniu zastępczym.

Dwa pokrewne problemy mają własne przewodniki: fraza odrzucana od razu, zamiast otwierać pusty portfel, jest omówiona w artykule o nieprawidłowych frazach mnemonicznych, a jeśli nie mają Państwo pewności, czy na Trezorze kiedykolwiek ustawiono passphrase, to pytanie omawiamy tutaj.

Jak przechowywać passphrase, aby sytuacja się nie powtórzyła

Po odzyskaniu dostępu proszę przenieść środki do nowego portfela i wykonać porządną kopię zapasową nowej konfiguracji. Papier zawodzi w zwyczajny sposób: blaknie, drze się i płonie. Metal wytrzyma każde z tych zagrożeń.

Passphrase należy przechowywać na metalu, w innym fizycznym miejscu niż słowa frazy odzyskiwania. Trzymanie obu w jednym miejscu odbiera passphrase cały sens, a przechowywanie passphrase wyłącznie w pamięci doprowadziło Państwa do obecnej sytuacji. Zanim przeniosą Państwo cokolwiek wartościowego do portfela chronionego za pomocą passphrase, proszę przywrócić go od zera na wyczyszczonym urządzeniu i sprawdzić, czy pojawia się saldo. Kopia zapasowa, której nie przetestowano, jest tylko założeniem.

Jeśli sprawa dotyczy częściowo pamiętanej passphrase, wzorca, który został w pamięci, albo frazy odzyskiwania, która otwiera niewłaściwy portfel, proszę zacząć od bezpłatnej oceny zapomnianej passphrase: wystarczy opisać, co jeszcze zostało, aby otrzymać rzetelną ocenę, czy wyszukiwanie jest na tyle małe, że warto je przeprowadzić — zanim podejmą Państwo jakiekolwiek zobowiązania. Crypto Recovers ma na koncie ponad 200 odzyskań dostępu od 2019 roku i działa na zasadzie „Bez odzyskania, bez opłaty”. Środki klientów nigdy nie przechodzą przez nasze ręce.

Jeśli wyszukiwanie odnajdzie ukryty portfel, otwierają go Państwo i samodzielnie przenoszą środki do nowego, własnoręcznie wygenerowanego portfela. Uzgodnioną opłatę uiszcza się osobno, zgodnie z umową; nigdy nie jest ona potrącana z odzyskanego salda.

Nie zajmujemy się sprawami dotyczącymi skradzionych kryptowalut ani oszustw. Transakcje w blockchainie są nieodwracalne, a nasza praca polega na technicznej rekonstrukcji dostępu dla osób, które wciąż są właścicielami środków, do których nie mogą się dostać.

Najczęściej zadawane pytania

Opcja passphrase jest włączona, ale nie pamiętam tworzenia żadnej passphrase. Czy jakaś w ogóle powstała?

Niekoniecznie. Włączona funkcja passphrase nie dowodzi, że użyto jej przy pierwotnym koncie. Najpierw proszę zajrzeć do portfela standardowego, czyli tego, który otwiera się bez passphrase: porównać znany pierwotny adres i jego historię transakcji, a w przypadku Ledgera sprawdzić także dostęp przez wcześniej skonfigurowany drugi PIN. Sam pusty portfel standardowy nie rozstrzyga tej kwestii.

Czy aktualizacja firmware’u spowodowała utratę moich kryptowalut?

Aktualizacja firmware’u nie usuwa aktywów z blockchaina. Nieudana aktualizacja lub wymagany reset może jednak usunąć dane portfela z urządzenia. Przed aktualizacją proszę sprawdzić, czy kopia zapasowa i ewentualna passphrase umożliwiają przywrócenie dostępu. Jeśli po aktualizacji wyświetla się puste saldo, należy sprawdzić również konto i ustawienia portfela.

Dlaczego każda passphrase, którą wpisuję, otwiera pusty portfel?

Nieprawidłowa passphrase tworzy inny portfel z zerowym saldem. Również z poprawną passphrase portfel może jednak wyglądać na pusty, jeśli używany jest niewłaściwy typ adresu lub niewłaściwe ustawienia portfela.

Ile razy mogę wprowadzić passphrase?

Liczba prób wprowadzenia passphrase jest zazwyczaj nieograniczona, ponieważ każda passphrase tworzy odrębny portfel. W przypadku PIN-u sytuacja wygląda inaczej i liczba prób może być ograniczona w zależności od modelu portfela sprzętowego.

Czy passphrase musi być dokładnie poprawna?

Tak. Nawet jeden błędny znak, niewłaściwa wielka litera lub dodatkowa spacja tworzy zupełnie inny portfel. Passphrase musi dokładnie odpowiadać oryginałowi.

Czy można odgadnąć zapomnianą passphrase metodą brute force?

Czasami. Odzyskanie jest realne, gdy pamiętają Państwo część passphrase lub jej strukturę, bo wtedy wyszukiwanie pozostaje niewielkie. Całkowicie losowej passphrase, z której nie zostały w pamięci żadne szczegóły, zasadniczo nie da się odzyskać metodą brute force, chyba że była bardzo krótka, dlatego każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Czy mogę ufać osobie, która kontaktuje się ze mną z ofertą odzyskania passphrase?

Nie. Należy zachować ostrożność wobec nieproszonych ofert odzyskiwania, zwłaszcza gdy pojawia się w nich żądanie przedpłaty lub prośba o frazę odzyskiwania. Rzetelne usługi odzyskiwania najpierw oceniają sprawę i nigdy nie proszą o wpisanie frazy odzyskiwania na stronie internetowej ani na czacie.