Fraza odzyskiwania Electrum a BIP-39 – wyjaśnienie różnic

Fraza odzyskiwania Electrum nie jest frazą BIP-39. Nowsze wersje Electrum korzystają z tej samej angielskiej listy 2048 słów co portfele BIP-39, ale każdy z tych systemów sprawdza słowa i przekształca je w klucze według własnych zasad. Jeśli próbowali Państwo przywrócić portfel Electrum w innej aplikacji albo zaimportować do Electrum frazę z urządzenia Ledger lub innego portfela BIP-39, efekt jest zapewne znajomy: portfel uznaje frazę za nieprawidłową. Nie oznacza to, że słowa są błędne.

Od formatu zależy, które portfele przyjmą Państwa frazę odzyskiwania, jakie opcje wybrać przy jej przywracaniu i jak przebiega odzyskiwanie, gdy brakuje słowa albo któreś jest błędne.

Czym fraza Electrum różni się od BIP-39

BIP-39, standard używany przez Ledger, MetaMask i wiele innych portfeli, wbudowuje w słowa sumę kontrolną. Zgodnie ze specyfikacją BIP-39 przed wybraniem słów do danych losowych dołącza się kilka bitów z ich hasha SHA-256, więc ostatnie słowo jest częściowo wyliczane z pozostałych: suma kontrolna ma 4 bity we frazie z 12 słów i 8 bitów we frazie z 24 słów. Ledger wyjaśnia, że właśnie dzięki temu jego urządzenia potrafią wykryć błędnie wpisaną frazę.

Electrum działa inaczej. Od wersji 2.0 przetwarza całą frazę funkcją skrótu z kluczem (HMAC-SHA512) i odczytuje pierwsze znaki szesnastkowe wyniku. Te znaki to numer wersji frazy, a fraza jest prawidłowa tylko wtedy, gdy odpowiadają one zarejestrowanej wersji. Dokumentacja Electrum Seed Version System i kod źródłowy Electrum definiują cztery takie wersje:

Dlatego prawidłowa fraza BIP-39 prawie nigdy nie jest prawidłową frazą Electrum, a odwrotna sytuacja też zdarza się rzadko. Nawet fraza, która przechodzi obie kontrole, otwiera dwa niezwiązane ze sobą portfele, ponieważ Electrum, przekształcając słowa w seed, używa soli „electrum”, a BIP-39 – soli „mnemonic”. Żadna z tych fraz nie jest błędna; obowiązują je inne zasady.

Dlaczego Electrum ma własny format

Electrum stworzył Thomas Voegtlin w listopadzie 2011 roku, mniej więcej dwa lata przed zaproponowaniem BIP-39. Pierwsze frazy programu, używane do wersji 2.0 z marca 2015 roku, kodowały liczbę losową bezpośrednio jako słowa ze stałej listy, co wiąże każdą późniejszą wersję oprogramowania właśnie z tą listą.

Wersja 2.0 wprowadziła frazy, w których zarówno klucze, jak i numer wersji pochodzą z hasha frazy. Dokumentacja Electrum podaje dwa powody, dla których nie przyjęto zamiast tego BIP-39: BIP-39 nadal potrzebuje swojej listy słów do obliczenia sumy kontrolnej, a fraza BIP-39 nie zawiera numeru wersji. Bez niego portfel musi wiedzieć albo zgadnąć, jakiego typu adresu i jakiej ścieżki derywacji Państwo używali, a błędny domysł kończy się pustym portfelem zamiast komunikatu o błędzie. Sama specyfikacja BIP-39 wymienia dziś brak numeru wersji jako słabość standardu.

Dzięki prefiksowi fraza Electrum sama opisuje swój typ: gdy hash zaczyna się od 100, Electrum od razu wie, że chodzi o portfel SegWit i jak wyprowadzić klucze. Ceną jest brak zgodności z portfelami, które rozumieją tylko BIP-39. Electrum importuje frazy BIP-39, aby można było dotrzeć do środków z innych portfeli, ale nie tworzy takich fraz.

Fraza odzyskiwania nie działa w Electrum: co sprawdzić

Gdy Electrum odrzuca Państwa słowa, warto sprawdzić kolejno te przyczyny:

• To fraza BIP-39. Pochodzi z urządzenia Ledger lub innego portfela BIP-39. Wystarczy kliknąć Ustawienia (ang. Options) i wybrać Ziarno BIP39 (ang. BIP39 seed), a Electrum ją przyjmie.
• To fraza SLIP-39. Od czerwca 2024 roku urządzenia Trezor Safe domyślnie tworzą kopię zapasową Shamir (SLIP-39) z 20 słów. Electrum importuje ją za pomocą opcji SLIP39 seed.
• Słowo jest błędnie zapisane, brakuje go albo stoi w złym miejscu. Jedno zmienione słowo zwykle wystarcza, by fraza nie przeszła kontroli, w każdym z tych formatów.
• To fraza Electrum sprzed wersji 2.0. Stare frazy korzystają z innej listy słów, więc słowo, którego nie ma na liście BIP-39, może mimo to być poprawne.
• To fraza 2FA. Przywraca się ją jako portfel z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym (Wallet with two-factor authentication); więcej w artykule o odzyskiwaniu Electrum 2FA.

Brak rozszerzenia frazy nigdy nie powoduje, że Electrum odrzuca słowa. Electrum przyjmuje frazę i otwiera inny, pusty portfel, co wyjaśniamy niżej w części o rozszerzeniach frazy.

Jak rozpoznać, czy fraza jest frazą Electrum, czy BIP-39

Punkt wyjścia: gdzie powstała fraza

Warto ustalić, która aplikacja pierwotnie wygenerowała frazę, a nie tylko w jakim portfelu była ostatnio używana. Fraza utworzona w innym portfelu, a następnie zaimportowana do Electrum, zachowuje pierwotny format. Jeśli portfel został utworzony w Electrum i nigdy nie importowano do niego słów z innego miejsca, jest to fraza Electrum. Słowa z portfela sprzętowego lub innej aplikacji to najprawdopodobniej fraza BIP-39, a w przypadku nowszego Trezora – SLIP-39.

Stara instalacja, plik portfela oraz notatki o urządzeniu lub wersji programu mogą pomóc odtworzyć tę historię. Znany publiczny adres odbiorczy pozwala później porównać wynik przywrócenia bez ujawniania frazy.

Sprawdzenie frazy w Electrum

Proszę pobrać Electrum z electrum.org i uruchomić program na zaufanym komputerze. W aplikacji desktopowej należy utworzyć nowy portfel, wybrać Standard wallet, a następnie Mam już ziarno (ang. I already have a seed) i wpisać słowa, nie zmieniając żadnych opcji.

1. Jeśli Electrum przyjmie słowa, wyświetli rozpoznany typ, na przykład Rodzaj ziarna: segwit (ang. Seed Type: segwit), standard lub old. Jest to więc fraza utworzona przez Electrum.
2. Jeśli nie, proszę kliknąć Ustawienia i wybrać Ziarno BIP39. Fraza BIP-39 zostanie teraz przyjęta. Jeśli pojawi się komunikat BIP39 checksum failed, Electrum mimo to pozwoli kontynuować, ale przywrócony portfel będzie niemal na pewno pusty.
3. Jeśli żadna z prób się nie powiedzie, fraza najprawdopodobniej zawiera błędnie zapisane, przestawione lub brakujące słowo. Proszę sprawdzić każde słowo na liście słów BIP-39, a każde, którego na niej nie ma, porównać z listą używaną przez Electrum przed wersją 2.0. Dalsze kontrole opisuje nasz przewodnik o nieprawidłowej frazie mnemonicznej.

Podczas testów oryginalny zapis frazy należy zachować bez zmian. Jeśli słowa należą do portfela sprzętowego, który Państwo nadal mają, proszę podłączyć urządzenie za pomocą opcji Use a hardware device, zamiast wpisywać jego frazę na komputerze. Odrzucenie frazy Electrum przez narzędzie do sprawdzania BIP-39 nie dowodzi, że fraza jest błędna, a prawdziwej frazy nigdy nie należy wklejać do narzędzia internetowego.

Lista słów Electrum

Electrum od wersji 2.0 korzysta ze standardowej angielskiej listy BIP-39 liczącej 2048 słów; plik w kodzie źródłowym Electrum jest identyczny z plikiem opublikowanym wraz z BIP-39. Różnią się tylko sposób sprawdzania frazy i wyprowadzania kluczy.

Wersje Electrum sprzed 2.0 korzystały z innej listy, liczącej 1626 słów, z których tylko mniej więcej połowa występuje też na liście BIP-39. Słowa takie jak „actually” czy „anything” występują wyłącznie na starej liście, więc 12-wyrazowa fraza, która je zawiera, nie jest frazą BIP-39, tylko najprawdopodobniej starą frazą Electrum. Nowsze wersje Electrum nadal rozpoznają takie frazy automatycznie: wystarczy wpisać słowa, a program wykryje stary format.

Electrum-LTC i inne forki

Electrum obsługuje wyłącznie Bitcoin. FAQ Electrum wyjaśnia, że portfele dla innych kryptowalut zbudowane na jego kodzie to odrębne projekty z własnymi opiekunami.

Electrum-LTC, wersja dla Litecoina, używa tego samego formatu frazy, tej samej listy słów i tego samego sposobu wyprowadzania kluczy co Electrum. Ta sama fraza daje więc w obu aplikacjach te same klucze prywatne, ale każda aplikacja pokazuje własny format adresów i sprawdza tylko własny blockchain. Fraza Electrum-LTC przywrócona w Electrum dla Bitcoina otwiera prawidłowy, ale pusty portfel; aby zobaczyć Państwa litecoiny, należy przywrócić ją w Electrum-LTC.

Electron Cash, portfel Bitcoin Cash powstały jako fork Electrum, nadal przywraca frazy Electrum, ale obecnie domyślnie tworzy frazy BIP-39. Frazę z forka należy przywracać w aplikacji, która ją utworzyła.

Rozszerzenia frazy (13. słowo)

Electrum pozwala dodać do frazy własne słowa i nazywa je rozszerzeniem frazy: przy tworzeniu lub przywracaniu portfela służy do tego opcja Rozszerz to ziarno własnymi słowami (ang. Extend this seed with custom words), dostępna po kliknięciu Ustawienia. Często mówi się o 13. słowie, choć rozszerzeniem może być dowolny tekst. Inne portfele nazywają to passphrase, a przy importowanej frazie BIP-39 właśnie w tej opcji się ją wpisuje.

Rozszerzenie zmienia każdy klucz, więc ta sama fraza z innym rozszerzeniem albo bez rozszerzenia daje zupełnie inny portfel. Bez właściwego rozszerzenia poprawna fraza przywraca prawidłowy, ale pusty portfel, a Electrum nie zgłasza żadnego błędu. Kreator Electrum ostrzega, że rozszerzenie trzeba przechowywać razem z frazą. Frazy sprzed Electrum 2.0 nie mogą mieć rozszerzenia.

Rozszerzenie frazy nie jest hasłem szyfrującym lokalny plik portfela. Mając komplet informacji potrzebnych do odtworzenia portfela z frazy, można ustawić nowe hasło dla nowego pliku portfela. Nie zastępuje to nieznanego rozszerzenia frazy: zmiana rozszerzenia zmienia klucze wyprowadzane z frazy.

Jeśli nie pamiętają Państwo rozszerzenia frazy, odzyskiwanie zamienia się w poszukiwanie passphrase: kolejne warianty sprawdza się razem z pełną frazą, aż któryś da oczekiwane adresy, podobnie jak przy odzyskiwaniu hasła. Więcej w naszym przewodniku o odzyskiwaniu zapomnianej passphrase.

Co to oznacza dla odzyskiwania

Przywracanie frazy utworzonej przez Electrum

Frazę utworzoną przez Electrum przywraca się w Electrum albo w forku, który ją utworzył. Portfel obsługujący wyłącznie BIP-39, w tym urządzenie Ledger, odrzuci ją albo wyprowadzi z niej inne, puste adresy. Aby przenieść bitcoiny do innego portfela, należy najpierw przywrócić portfel w Electrum, a potem wysłać środki na adres odbiorczy w nowym portfelu.

Przywracanie frazy BIP-39 w Electrum

Po wybraniu opcji Ziarno BIP39 Electrum pyta o typ skryptu i ścieżkę derywacji. Proponuje legacy (p2pkh), p2sh-segwit (p2wpkh-p2sh) i native segwit (p2wpkh), każdy z sugerowaną ścieżką, którą można zmienić. Należy wybrać typ, którego używał pierwotny portfel. Przycisk Wykryj istniejące konta (ang. Detect Existing Accounts) przeszukuje znane ścieżki derywacji pod kątem historii transakcji i pozwala wybrać tę, na której są Państwa środki. Jeśli pierwotny portfel korzystał z innej ścieżki, przywrócony portfel pokaże zerowe saldo, mimo że słowa są poprawne.

Gdy przywrócony portfel jest pusty

Gdy przywrócony portfel wygląda na pusty, warto porównać znany adres odbiorczy, zanim cokolwiek Państwo zmienią. Najpierw należy sprawdzić format frazy, rozszerzenie i typ portfela. Przy importowanym portfelu BIP-39 znaczenie mają również pierwotny typ adresu i ścieżka derywacji. Podczas sprawdzania trzeba zachować oryginalny plik portfela.

Jeśli oczekiwane adresy się zgadzają, ale brakuje transakcji, przed wypróbowaniem innej frazy należy sprawdzić synchronizację. Znaczenie może mieć też wyszukiwanie adresów, gdy między używanymi adresami znajdują się nieużywane: Electrum przestaje szukać po 20 nieużywanych adresach z rzędu – to gap limit opisany w FAQ Electrum. Warto postępować zgodnie z dokumentacją Electrum zamiast uruchamiać nieznane polecenia konsoli lub wielokrotnie modyfikować oryginalny plik. Te same kontrole omawia nasza strona o zerowym saldzie po przywróceniu.

Gdy brakuje słów lub są błędne

Jeśli fraza jest niekompletna lub zawiera błędy, to od formatu zależy, jak można ją odtworzyć. Warianty dla niepewnych pozycji przechodzą najpierw przez kontrolę właściwą dla danego formatu, a potem są weryfikowane za pomocą znanego adresu. W przypadku frazy Electrum tym filtrem jest kontrola wersji, która odrzuca błędny wariant, zanim zostanie wyprowadzony jakikolwiek klucz; BIP-39 korzysta z sumy kontrolnej, a fraza sprzed wersji 2.0 nie ma żadnej kontroli. Dlatego ustalenie typu frazy to pierwszy krok w każdej sprawie dotyczącej odzyskiwania.

Crypto Recovers pracuje z frazami, w których brakuje do czterech słów; metodę wyjaśnia nasz przewodnik o odzyskiwaniu brakujących słów frazy. Frazy utraconej całkowicie, bez pliku portfela ani innego materiału, nikt nie jest w stanie odtworzyć.

Problemy z frazą, których nie da się rozwiązać samodzielnie

Kilka niepewnych słów, pomylona kolejność, zapomniane rozszerzenie albo fraza niejasnego pochodzenia mogą wymagać czegoś więcej niż kolejnej próby przywrócenia. Crypto Recovers zajmuje się odzyskiwaniem od 2019 roku i pracuje z każdym formatem frazy Electrum, od fraz sprzed wersji 2.0 po obecne frazy SegWit: najpierw ustalamy format, a potem offline sprawdzamy warianty, porównując je ze znanym adresem, na podstawie pisemnej umowy. Pierwszy kontakt nie wymaga ujawniania żadnych tajnych danych, dlatego słów frazy, hasła ani pliku portfela nigdy nie należy umieszczać w formularzu, e-mailu ani na stronie internetowej. Pierwsza ocena jest bezpłatna, praca odbywa się na zasadzie „bez odzyskania, bez opłaty”, a na stronie naszej usługi odzyskiwania portfeli Electrum wyjaśniamy, jak przebiega ocena sprawy.

Oficjalna dokumentacja

• Electrum Seed Version System
• Electrum: Frequently Asked Questions
• Electrum: Two Factor Authentication
• BIP-39: Mnemonic code for generating deterministic keys

Najczęściej zadawane pytania o frazę Electrum

Czy frazę Electrum można przekonwertować na frazę BIP-39?

Nie. Oba formaty inaczej sprawdzają słowa i inaczej wyprowadzają klucze, a konwersja między nimi nie istnieje. Aby zmienić format, należy utworzyć nowy portfel BIP-39, zapisać kopię zapasową jego frazy i przesłać do niego środki z Electrum.

Czy Electrum obsługuje frazy z 24 słów?

Tak, przy przywracaniu. Kreator portfela Electrum tworzy frazy 12-wyrazowe, ale przywraca 24-wyrazowe frazy BIP-39 z innych portfeli: wystarczy kliknąć Ustawienia (ang. Options) i wybrać Ziarno BIP39 (ang. BIP39 seed). Dłuższe frazy Electrum można też utworzyć w wierszu poleceń, komendą make_seed, a Electrum rozpoznaje je bez opcji BIP-39.

Czym jest suma kontrolna frazy Electrum?

Electrum nie ma osobnego słowa z sumą kontrolną. Oblicza hash całej frazy i sprawdza, czy wynik zaczyna się od zarejestrowanego numeru wersji, na przykład 01 dla portfela standardowego lub 100 dla SegWit, co w jednym teście potwierdza zarówno słowa, jak i typ portfela. Przypadkowa fraza przechodzi kontrolę typu standardowego mniej więcej raz na 256 prób, a sumę kontrolną 12-wyrazowej frazy BIP-39 – mniej więcej raz na 16.

Fraza Electrum działa, ale saldo jest nieprawidłowe. Dlaczego?

Fraza utworzona przez Electrum sama określa typ portfela, dlatego najpierw należy sprawdzić, czy użyto rozszerzenia frazy: bez rozszerzenia ustawionego przy tworzeniu fraza otwiera inny, pusty portfel. Następnie trzeba poczekać, aż Electrum zakończy synchronizację, i wziąć pod uwagę gap limit wynoszący 20 nieużywanych adresów. Przy zaimportowanej frazie BIP-39 prawdopodobną przyczyną jest typ skryptu lub ścieżka derywacji inna niż w pierwotnym portfelu; właściwą może znaleźć funkcja Wykryj istniejące konta (ang. Detect Existing Accounts).